SARO ontving op 31 mei 2024 een adviesvraag van minister Zuhal Demir over het ontwerpbesluit over de omgevingshandhaving (hierna: ‘Omgevingshandhavingsbesluit’) en het ontwerpbesluit tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 mei 2004 tot oprichting van het intern verzelfstandigd agentschap zonder rechtspersoonlijkheid Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed, het Onroerenderfgoedbesluit van 16 mei 2014 en het Varenderfgoedbesluit van 27 november 2015, wat betreft de implementatie van het kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023.
SARO bracht op 31 augustus 2022 al strategisch advies uit over het ontwerp van Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (hierna: 'KVH') en op 19 april 2023 over het decreet tot wijziging van diverse decreten wat betreft de implementatie van het kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 26 april 2024 (hierna ‘Implementatiedecreet’ of ‘IKVH’).
Gezien de aanverwante bepalingen van de voorliggende ontwerpbesluiten, in uitvoering van het KVH en IKVH, beslist de raad om beide in één advies te behandelen.
In zijn advies van 19 april 2023 over het IKVH benadrukte de raad dat het volledige plaatje inzake handhaving in de VCRO en het OED en de impact van de nieuwe regelgeving nog niet gekend was. Dit had onder andere te maken met het feit dat het IKVH ervoor opteerde om nog heel wat belangrijke zaken in een latere fase te regelen via uitvoeringsbesluit(en). Het is positief dat hier met de voorliggende ontwerpbesluiten werk van wordt gemaakt.
De raad formuleert volgende strategische bemerkingen bij de ontwerpbesluiten:
- De raad erkent de beoogde stroomlijning en afstemming van de Vlaamse handhavingsregels binnen de beleidsdomeinen Omgeving en Onroerend Erfgoed. De raad herhaalt evenwel zijn bezorgdheid inzake de complexiteit van het uitgewerkte regelgevend kader waarvan voorliggende uitvoeringsbesluiten het sluitstuk vormen. Het kluwen aan regelgevende teksten met talrijke kruisverwijzingen maakt het bijzonder moeilijk om de totaliteit van de geldende handhavingsregels te vatten.
- De raad vraagt aandacht voor een gedegen implementatie van de nieuwe regelgeving in de praktijk. De raad acht het absoluut noodzakelijk om in te zetten op de praktische doorvertaling van de nieuwe regelgeving en de operationele ondersteuning van handhavingsdiensten en -actoren, in het bijzonder van lokale actoren.
- SARO formuleert een aantal bedenkingen bij de voorziene bevoegdheidsverdelingen. De raad ondersteunt de ambities van het Omgevingshandhavingsbesluit inzake de verruiming van de bevoegdheidsverdeling. De raad dringt evenwel aan op een heldere en consequente afbakening van de bevoegdheden van toezichthouders en herstelinstanties.
- De raad formuleert een aantal vragen en bedenkingen bij de uitgewerkte modaliteiten inzake ‘herstel’.
- De raad maakt tot slot enkele kanttekeningen bij de voorgestelde berekening voor de monetaire waardering van schade aan bouwkundig erfgoed.